Onvrijwillige zorg of dwang

Vrijheid hoort bij de universele rechten van de mens. Onvrijwillige zorg of dwang mag alleen toegepast worden als het echt niet anders kan. Dat wil zeggen: zonder de zorg of behandeling ontstaat er een ernstig nadeel voor de cliënt zelf of voor mensen in zijn omgeving.

Registratie van de zorgaanbieder in het openbaar register is verplicht voor zorgaanbieders die gedwongen zorg verlenen! Zonder registratie mag geen gedwongen zorg plaatshebben.

Wanneer mag gedwongen zorg toegepast worden?


Er moet voldaan zijn aan drie voorwaarden:
1. Verstandelijke beperking of psychogeriatrische problematiek (Wzd)/ psychische stoornis (Wvggz).
2. Causaliteit: Ernstig nadeel voor de cliënt zelf of anderen.
3. Het gedrag als gevolg van die stoornis /aandoening kan alleen worden afgewend door het verlenen van gedwongen zorg.

Hiertoe moet een stappenplan opgesteld worden.
Het stappenplan is gebaseerd op de gedachte dat de inzet van deskundigen kan voorkomen dat onnodig onvrijwillige zorg wordt verleend. Het stappenplan begint met een heroverweging van het zorgplan, met als doel om een manier te vinden om het ernstig nadeel met vrijwillige zorg te voorkomen. Levert de heroverweging van het zorgplan geen oplossing op waardoor het ernstig nadeel met vrijwillige zorg kan worden voorkomen, dan moet onvrijwillige zorg worden overwogen..


Ambulante onvrijwillige zorg kan uitsluitend worden toegepast indien:
a. in het multidisciplinair overleg is besproken op welke wijze toezicht op de cliënt moet worden gehouden om diens veiligheid voldoende te borgen, en in het zorgplan is beschreven op welke wijze dat toezicht wordt gerealiseerd;
b. hoeveel zorgverleners op het moment van de daadwerkelijke uitvoering van de ambulante  onvrijwillige zorg aanwezig moeten zijn om een verantwoorde zorgverlening te borgen, en dit aantal is vastgelegd in het zorgplan;
c. er een ter zake deskundige zorgverlener bereikbaar is voor verzoeken om hulp van de cliënt of diens naasten naar aanleiding van de verleende ambulante onvrijwillige zorg;
d. de zorgaanbieder in haar beleidsplan een aantal randvoorwaarden heeft vastgelegd.

Uw beleid

In uw beleidsdocument omschrijft u in ieder geval welke vormen van onvrijwillige zorg of dwang er eventueel in afstemming met de cliënt kunnen worden ingezet en welke noodsituaties zich binnen uw zorgverlening kunnen voordoen die mogelijk vragen om dwang. Ook omschrijft u wie er bevoegd is welke beslissingen te nemen en welke middelen of maatregelen er dan beschikbaar zijn.